Dzisiaj w Bielsku-Białej rozpoczyna się „Tydzień ze Stojałowskim” – wydarzenie bez precedensu w historii miasta. Za jego organizacją nie stoi żadne stowarzyszenie, fundacja, instytucja ani partia polityczna. Całe przedsięwzięcie zorganizował Grzegorz Pacek, zapraszając do współpracy osoby z różnych środowisk. W ten sposób narodził się niezwykle ciekawy projekt.

Jak to się zaczęło?

Pomysł przypomnienia mieszkańcom Bielska-Białej postaci ks. Stanisława Stojałowskiego pojawił się w głowie organizatora kilka lat temu. Jak sam przyznaje, zrodził się w dużej mierze z jego własnej niewiedzy. – Uświadomiłem sobie, jak niewiele wiem o człowieku, którego imię nosi jedna z ważniejszych ulic naszego miasta – pisze Grzegorz Pacek.

Konspekt lekcji historii

Pomysłodawca projektu uznał, że dobrym punktem wyjścia będzie przygotowanie konspektu lekcji historii. Dzięki niemu młodzi bielszczanie będą mogli poznać postać ks. Stojałowskiego oraz fragment historii własnego miasta. Na zaproszenie do udziału w projekcie odpowiedział m.in. dr Jacek Kachel – historyk i popularyzator historii regionu. To on przygotował konspekt, zgromadził materiały, opracował jego zasadniczą treść i włożył w powstanie publikacji najwięcej pracy. Dzisiaj o godz. 16.30 odbędzie się oficjalna premiera konspektu, która jednocześnie rozpocznie program całego tygodnia.

Ludzie różnych środowisk i poglądów

– Wokół stosunkowo prostego pomysłu udało się zgromadzić naprawdę wiele osób z bardzo różnych środowisk. Są wśród nich historycy, nauczyciele, muzealnicy, wydawcy, duchowni, dziennikarze, przedstawiciele samorządu, organizacji społecznych i instytucji publicznych – podkreśla dr Pacek. Jak zaznacza, uczestnicy projektu nie muszą mieć identycznego spojrzenia na historię ani jednakowo oceniać postaci ks. Stojałowskiego. Wszyscy uznali jednak, że warto pomóc w przypomnieniu tej sylwetki, przybliżeniu historii Bielska-Białej i przekazaniu wiedzy kolejnym pokoleniom. – Dla mnie to niezwykle budujące. Pokazuje, że mimo różnych podziałów wciąż potrafimy zrobić coś razem, bezinteresownie, po prostu dlatego, że uważamy to za wartościowe – dodaje organizator.

Kim był ks. Stanisław Stojałowski?

Ks. Stanisław Stojałowski (1845–1911) to jedna z najbardziej wyrazistych i bezkompromisowych postaci w historii polskiego ruchu społecznego. Był duchownym katolickim, prałatem, politykiem oraz posłem na Sejm Galicyjski i do parlamentu austriackiego. Zapisał się jako jeden z głównych prekursorów i liderów ruchu ludowego oraz chrześcijańsko-społecznego na ziemiach polskich. Od początku lat 90. XIX wieku coraz silniej związany był z zachodnią Galicją i Śląskiem Cieszyńskim. W 1899 roku przeniósł się do Bielska, a później działał również w Białej. Kontynuował tam działalność wydawniczą. Według oficjalnego biogramu austriackiego parlamentu „Wieniec” i „Pszczółka”, później połączone jako „Wieniec-Pszczółka”, były od 1899 roku wydawane w Bielsku, a od 1904 roku w Białej.

Postać pełna sprzeczności

Stojałowski był postacią wyrazistą i budzącą silne emocje. Obok działalności na rzecz politycznego i społecznego uaktywnienia chłopów jego publicystyka zawierała także treści antysemickie. Sprzeciwiał się równouprawnieniu Żydów i postulował ich społeczną oraz gospodarczą separację. Pod koniec życia sam określał swoje pisma jako antysemickie. Ten aspekt jego działalności jest istotny dla pełnego obrazu postaci. Pokazuje również, dlaczego ks. Stojałowskiego nie można przedstawiać wyłącznie jako jednoznacznego lokalnego bohatera.

Dyskusja o antysemityzmie Stojałowskiego

21 października o godz. 17.00 w Bibliotece Dzielnicowej przy ul. 11 Listopada odbędzie się dyskusja poświęcona antysemityzmowi w działalności i publicystyce ks. Stanisława Stojałowskiego. Rozmowę poprowadzi dr Jacek Proszyk.

Szczegółowy program tygodnia znajdziecie tutaj: tutaj